Αύγουστος, ο Θεομητορικός μήνας !

 Αύγουστος, ο Θεομητορικός μήνας !

 

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας της Παναγίας! Όσο κι αν περιλαμβάνει αυτός ο μήνας και μια μεγάλη δεσποτική εορτή -τη Μεταμόρφωση του Χριστού- ο Αύγουστος είναι ο κατ' εξοχήν θεομητορικός μήνας του χρόνου. Ακόμη πιο πολύ κι από τον Μάρτη, τον μήνα του Ευαγγελισμού. Γιατί δεν είναι μόνο η γιορτή, η Κοίμηση της Παναγίας στις 15 Αυγούστου, που χρωματίζει όλο τον μήνα.

Ο Αύγουστος είναι ο όγδοος μήνας του χρόνου, ο μήνας της Παναγιάς & των διακοπών για τους περισσότερους Έλληνες. Έχει 31 ημέρες και είναι ο αντίστοιχος του έκτου μήνα του παλαιού ημερολογίου, που ονομαζόταν Sextilis. Είναι από τους πιο ζεστούς μήνες του χρόνου και ο λαός του έχει δώσει και άλλα ονόματα, όπως Πεντεφάς ή Πενταφάς, Συκολόγος (λόγω της συγκομιδής των σύκων), Δριμάρης, Τραπεζοφόρος και Διπλοχέστης (λόγω της αφθονίας των καρπών).

Στα βυζαντινά χρόνια το έτος τελείωνε στις 31 Αυγούστου και πρωτοχρονιά ήταν η 1η Σεπτεμβρίου. Γι` αυτό η τελευταία μέρα του Αυγούστου λέγεται και Κλειδοχρονιά. Οι πρώτες έξι ή δώδεκα μέρες του Αυγούστου, κατά τη δεισιδαιμονική αντίληψη, οι ΔΡΊΜΕΣ (εξ ου και Δριμάρης), είναι επικίνδυνες, κι όποιος λούζεται σ' αυτές ή πλένει ρούχα, κινδυνεύει να πάθει κακό ο ίδιος στην πρώτη περίπτωση, ή να καταστραφούν τα ρούχα στη δεύτερη. Κι όπως εκδιώκονται με τον αγιασμό οι καλικάντζαροι, έτσι ξορκίζουν και τις δρίμες με αγίασμα από την ακολουθία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (6/8).

Επίσης οι ημέρες αυτές λέγονται και «μερομήνια», αφού αυτές τις ημέρες γίνονται προγνώσεις για τον καιρό της χρονιάς. Οι γυναίκες των ναυτικών, κάποιες άλλες εποχές, παρακαλούσαν να ‘ναι καλά τα «μερομήνια». ‘ Εχει αέρα την πρώτη μέρα του Αυγούστου; ‘Αστατος θα είναι ο Γενάρης. ΄Εχει άσπρα σύννεφα τη δεύτερη; Βροχερός και μουρτζούφλης θα είναι ο Φλεβάρης. Και πάει λέγοντας… Οι τσοπάνηδες μάλιστα, την Πρωταυγουστιά μελετούν και τη “σκυλομαντεία”. Σηκώνονται δηλαδή πολύ πρωί και κοιτάζουν πώς κοιμούνται τα σκυλιά τους. Αν αυτά κοιμούνται ξάπλα με τεντωμένα τα πόδια, λένε: “Καλοχειμωνιά θά’χουμε του χρόνου και γλυκοκαιριά”. Αν όμως δούν ότι κοιμούνται με μαζεμένα πόδια, κουλουριασμένα, τότε θα πουν: “Κακοχειμωνιά θά ’χουμε του χρόνου, με χιόνια και παγοβροχιές.” Στη Λέσβο πιστεύουν ότι τη νύχτα της 31ης Ιουλίου προς την 1η Αυγούστου ανοίγουν οι ουρανοί και «ό,τι προφτάσεις να ζητήσεις θα τό ’χεις, θες πλούτη, θες γεια, θες χωράφι». Στην ΄Ιμβρο πηδούν τον φανό λέγοντας: “Άχστε, Παράχστε, σαν απ’μ’ηύρις να μ’αφήσεις.” Στην Τήλο σκορπίζουν μέσα στο σπίτι άμμο ως σημάδι ευτυχίας και αφθονίας. Επίσης “δεν σαρώνουν το σπίτι, για να μη ρίξουν έξω μαζί με τα σαρίδια και τα καλά του σπιτιού”. Στο Ζαγόρι της Ηπείρου, τέλος, “πρωί – πρωί, πριν ακόμα βάλουν τίποτα στο στόμα των, τρώγουν κόκκινα κράνα, για να είναι γεροί όλο το χρόνο”. “Καλή λαβιά τον Αύγουστο και γέννα τον Γενάρη!”

ΓΙΟΡΤΕΣ:

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΑ (6/8).

Μια φωταυγής καταδήλωση, με αποδέκτη κάθε ανθρώπινο ον.

Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (15/8).

Θεωρείται το Πάσχα του καλοκαιριού. Η κορυφαία εορτή της πιο οικείας μορφής στον χριστιανικό λατρευτικό κύκλο, σ' όλη την Ελλάδα, με επίκεντρο το ναό της Παναγίας στο νησί της Τήνου.

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ:

“Κάθε πράγμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο”.

“Καλός ο ήλιος του Μαγιού, του Αυγούστου το φεγγάρι”.

“Της Αγίας Μαρίνας ρόγα και τ' Άη Λιος σταφύλι και της Παναγιάς τον Αύγουστο, γεμάτο το κοφίνι”.

“Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να 'σουν δυο φορές το χρόνο!.

“Αύγουστε τραπεζοφόρε νά’σουν τρεις βολές το χρόνο!”

“Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, το Μάη θερίζει μόνος!”

“Νά’σαι καλά τον Αύγουστο, πού’ναι παχιές οι μύγες!”

“Τον Αύγουστο τον χαίρεται οπόχει να τρυγήσει!”

“Να σε πάρει η ομπρός του Μάη κι η πίσω του Αυγούστου!”

“Του Αυγούστου το νερό, αρρώστια στον ελιοκαρπό!”

“Θεός να φυλάει τα λιόδεντρα απ’το νερό τ’ Αυγούστου!”

“Τ’ Αυγούστου και του Γεναριού, τα δυο χρυσά φεγγάρια!”

“Ζήσε Μάη να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι!”

“Ο Αύγουστος πουλάει κρασί, ο Μάης πουλά σιτάρι!”

Ο Αύγουστος είναι κατά κάποιον τρόπο ο μήνας της ξεκούρασης και του γλεντιού, αφού σ' αυτόν «πέφτουν» και οι μεγάλες γιορτές της Παναγίας στις δεκαπέντε και στις εικοσιτρείς, που για το λαό μας είναι η Λαμπρή του Καλοκαιριού και τις τιμά με ιδιαίτερη λαμπρότητα και τις πανηγυρίζει ανάλογα. Εξ αιτίας αυτής της ανάπαυλας μέχρι ν' αρχίσει, με το έμπα του Φθινοπώρου, η σκληρή δουλειά με τη συγκομιδή των οψιμιών (καλαμπόκια, αραποσίτια, φασόλια, ρεβίθια κλπ), τον τρύγο και αργότερα το λιομάζωμα, ο λαός δικαίως λέει για τον Αύγουστο: «Αύγουστε καλέ μου μήνα, να 'σουν δύο φορές το χρόνο !!

 

Πηγή: laikiparadosi.blogspot.com

          Leveti.gr

 

Γιαλό, γιαλό, Καληνυχτιά, Γιατζιλαριανοί : Στίχοι, πληροφορίες και ιστορία του τραγουδιού

 Γιαλό, γιαλό, Καληνυχτιά, Γιατζιλαριανοί : Στίχοι, πληροφορίες και ιστορία του τραγουδιού

 

Στίχοι

Την καλησπέρα σου ’φερα, δώσ’ μου την καληνύχτα,

εγώ δουλειά δεν είχα εδώ, μόνο για σένα ήρχα.

 

Έβγα να σε δω,

έβγα να σε δω,

έβγα να σε δω

να παρηγορηθώ.

 

Τα μάτια σου με κάψανε μα ’γω τα καμαρώνω,

σαν κάνω μέρες να τα δω, κλαίω και δε μερώνω.

 

Γιαλό, γιαλό, γιαλό,

ψαράκια κυνηγώ

κυνήγα τα και συ

αγάπη μου χρυσή.

 

Όλοι μου λεν να σ’ αρνηθώ, δεν ξέρω τι να κάνω,

και ’γω μια ώρα αν δε σε δω, το νου μου τονε χάνω.

 

Μαλών’ η μάνα της,

μαλών’ η μάνα της,

μαλώνει κι αδερφός της

πως πέφτω αντάμα της.

 

[Άσπρο γαρύφαλλο κρατώ κόκκινο θα το βάψω

κι αν το πετύχω στη μπογιά πολλές καρδιές θα κάψω.

 

Σ’ αφήνω την καληνυχτιά, χρουσό μου πορτοκάλι,

και αύριο την ταχινή1 τα ξαναλέμε πάλι.

 

Σ’ αφήνω την καληνυχτιά, θέσε2, γλυκά κοιμήσου

και στ’ όνειρό σου να με δεις σκλάβο και δουλευτή σου.

 

Οι Γιατζιλαριανοί, οι Γιατζιλαριανοί,

οι Γιατζιλαριανοί δε βγάλαν αχινιοί,

άλλος ένανε, άλλος ένανε,

άλλος ένανε κι άλλος κανένανε3.]

 

1 νωρίς το πρωί.

2 στρώσε.

3 Τα δυο πρώτα πρόσθετα δίστιχα είναι από την καταγραφή της Δόμνας το 1988 (βλ. παρακάτω) ενώ τα δυο τελευταία μαζί με το τσάκισμα "οι Γιατζιλαριανοί" μάς το έστειλε ο φιλόλογος και μελετητής Θοδωρής Κοντάρας (2018).

 

Πληροφορίες

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Μικρά Ασία ΤΟΠΟΣ: Ερυθραία, Αλάτσατα ΕΙΔΟΣ: Δίστιχα ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ: Της αγάπης ΡΥΘΜΟΣ: 4σημος ΧΟΡΟΣ: Συρτός ΘΕΜΑ: Ερωτικός καημός

 

Η ιστορία του αλατσατιανού τραγουδιού «Γιαλό, γιαλό» ή «Καληνυχτιά» ή «Γιατζιλαριανοί

Το τραγούδι είναι αλατσατιανό συρτό και το διέσωσε η Αλατσατιανή Κλεονίκη Τζοανάκη, όπως πολλά άλλα τραγούδια και χορούς της Ερυθραίας, και το δίδαξε στη Δόμνα Σαμίου και σε άλλους.

 

Η Δόμνα ηχογράφησε το τραγούδι το 1984, για πρώτη φορά στη δισκογραφία, τραγουδισμένο από την Κλεονίκη Τζοανάκη, συνοδευμένη από τις Νεοερυθραιώτισσες Μαρία Τζοανάκη, Βάσω Γεώργαντζη, Λένα Τσολακίδου και κοπέλες του Ομίλου Ελληνικών Λαϊκών Χορών «Ελένη Τσαούλη». Κυκλοφόρησε ως «Γιατζηλαριανή» (από λάθος) στο δεύτερο LP με μικρασιάτικα τραγούδια με τίτλο «Μικρασιάτικα Τραγούδια 2», τον Ιούνιο του 1991.

 

Η Κλεονίκη τραγουδούσε με το τουμπελέκι της συχνότατα το συρτό αυτό, στο οποίο κολλούσε όσα δίστιχα –σχεδόν πάντα ερωτικά– της έρχονταν στο νου εκείνη την ώρα. Πάντα όμως το πρώτο ή το δεύτερο τσάκισμα (ρεφρέν) ήταν το:

 

Γιαλό, γιαλό, γιαλό,

ψαράκια κυνηγώ,

κυνήγα τα κι εσύ,

αγάπη μου χρυσή.

 

Η ίδια η Κλεονίκη και πολλοί άλλοι Αλατσατιανοί πρόσφυγες στη Νέα Ερυθραία το αποκαλούσαν με τρεις τίτλους, αξεχώριστα ονομάζοντας την ίδια μελωδία πάντοτε. Πότε το ‘λεγαν «Γιαλό, γιαλό», πότε «Καληνυχτιά» και πότε «Γιατζιλαριανοί». Τον τελευταίο στίχο με «τσι Γιατζιλαριανοί» τον χρησιμοποιούσαν ιδίως τις Απόκριες, ψεγαδιάζοντας αρκετά περιπαικτικά τους στεριανούς κατοίκους του χωριού Γιατζιλάρι, που δεν ξέραν καθόλου από θάλασσα και ψάρεμα, με το ακόλουθο δίστιχο, που έδωσε και τον τίτλο:

 

Οι Γιατζιλαριανοί, οι Γιατζιλαριανοί,

οι Γιατζιλαριανοί δε βγάλαν αχινιοί,

άλλος ένανε, άλλος ένανε,

άλλος ένανε κι άλλος κανένανε.

 

Σημειωτέον ότι τα ανατολικά αλατσατιανά τιμάρια (χωριά), όπως το Σεούτι, τα Τσικούρια (πατρίδα της Κλεονίκης), το Ζίγκουι, το Πυργί, το Σάφτερε κ. ά. είχαν πολλά αλισβερίσια με το Γιατζιλάρι, που ανήκε στα Βουρλά.

 

Η Δόμνα από λάθος κατάλαβε «Η Γιατζιλαριανή», όταν η Κλεονίκη της είπε «να πούμε τις Γιατζιλαριανοί». Έτσι, ο λανθασμένος τίτλος του τραγουδιού διαιωνίζεται μέχρι σήμερα, ως αναφορά σε κοπέλα από το Γιατζιλάρι, πράγμα που δεν ισχύει.

 

Το τραγούδι ονομάζεται επίσης «Καληνυχτιά», επειδή συχνά το τραγουδούσαν στο τέλος των γλεντιών με ανάλογα δίστιχα.

 

Ακόμη και σήμερα όσες γυναίκες το τραγουδούν ακόμη στη Νέα Ερυθραία, αξεχώριστα κι αδιάκριτα ονομάζουν το τραγούδι με τους τρεις τίτλους του, όπως και παλιά γινόταν ανάλογα με την περίσταση, κυρίως όμως το λένε «Γιαλό, γιαλό», σαν πιο καθιερωμένο στα γλέντια, στα χορευτικά και στις παραστάσεις.

 

Αυτά για την αποκατάσταση της παρεξήγησης.

 

Θοδωρής Κοντάρας (2018)

Φιλόλογος

 

Πηγή : domnasamiou.gr

Έθιμα για την εορτή του Αγίου Παντελεήμονα

 Έθιμα για την εορτή του Αγίου Παντελεήμονα

 

Η ιστορία του Αγίου Παντελεήμονα μετέπειτα προστάτη των αναπήρων και ο οποίος αρχικά ονομαζόταν Παντολέοντας ξεκινά τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. στη Νικομήδεια, πόλη γέννησης και καταγωγής του. Ο πατέρας του ειδωλολάτρης η μητέρα του ωστόσο φανατική Χριστιανή και η οποία πέθανε αρκετά νωρίς. Ο πατέρας του έστειλε το νεαρό Παντελεήμων να σπουδάσει ιατρική δίπλα στον Ευφρόσυνο, επιστήμονα της εποχής ενώ στα άδυτα της χριστιανικής πίστεως νουθετήθηκε από τον Άγιο Ερμόλαο που τότε ήταν ιερέας της Χριστιανικής Εκκλησίας στη Νικομήδεια.

Αντιμετωπίζοντας το δίλημμα ως προς το που να στραφεί από πλευράς πίστεως βίωσε μία ημέρα ένα θαύμα το οποίο του άνοιξε το δρόμο της επιλογής. Βλέποντας στο δρόμο ένα παιδι να πέφτει νεκρό από δάγκωμα φιδιού είπε ότι αν το παιδί με τη βοήθεια του Θεού επέστρεφε στη ζωή τότε θα γινόταν αυτόματα Χριστιανός. Και εγένετο θαύμα κάτι το οποίο ώθησε τον νεαρό γιατρό να ασπαστεί χωρίς ενδοιασμούς το Χριστιανισμό. 

Η φήμη του ως γιατρού που θεράπευε με την προσευχή τους ασθενείς είχε διαδοθεί παντού φτάνοντας και στα αυτιά του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Μαξιμιανού ο οποίος τον επέβαλλε σε φρικτά βασανιστήρια για να αλαξοπιστήσει αλλά δεν τα κατάφερε να μεταπείσει τον Παντελεήμων να απαρνηθεί τις ήδη γερές ρίζες της πίστεως του. Τελικά με βάση την εκκλησιαστική παράδοση αφού θανατώθηκε ο Άγιος Ερμόλαος ως υπεύθυνος για την μεταλαμπάδευση των χριστιανικών διδασκαλιών στον νεαρό Παντελεήμων ήρθε και η σειρά του. Ωστόσο η ιστορία λέει ότι την ώρα που πήγε να αποκεφαλισθεί από στρατιώτες το σπαθί λύγισε σαν κερί και οι στρατιώτες πίστεψαν στο Χριστό. Εν τέλει και κατόπιν εντολής του Αγίου έγινε η εκτέλεση και η Εκκλησία απέκτησε έναν ακόμη εκπρόσωπο στο στοίβο των αγίων μαρτύρων. Λέγεται ότι από τη πληγή του δεν έτρεξε αίμα αλλά γάλα και το δέντρο της ελιάς, στο οποίο τον είχαν δέσει καρποφόρησε ξαφνικά.

 

Αν και το πραγματικό του όνομά του ήταν Παντολέων, ένεκα της φιλανθρωπίας του καθώς ελεούσε τους πάντες, μετονομάστηκε σε Παντελεήμων. Και καθώς δε θεράπευε μονάχα, αλλά φρόντιζε και να ελεεί τους πεινασμένους, να προσφέρει άρτο σε όσους δεν είχαν να φάνε, καθιερώθηκε στη συνείδηση του λαού μας και ως «ο προστάτης των αρτοποιών»! Ο Γεώργιος Μέγας στο έργο του «Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας» καταγράφει χαρακτηριστικά: «Οι τρόποι με τους οποίους ο άγιος παρέχει πλούσια τις θεραπείες του είναι πολλοί και διάφοροι. Συνήθως οι ασθενείς προσφεύγουν στ’ αγιάσματά του. Στην Κίο (Καύκασο), «όποιος πονούσε πήγαινε στον άγιο Παντελεήμονα κι έπαιρνε ένα βάσταγμα (αφιέρωμα) από την εικόνα του και το κρεμούσε στο εικονοστάσι του. Το είχεν εκεί, ώσπου να γινότανε καλά ο άρρωστος, κατόπιν έκανε κι αυτός ένα όμοιο βάσταγμα κι επήγαινε και τα κρεμούσε και τα δύο στον άγιο Παντελεήμονα».»

 

Η Λέσβος τιμά τον Άγιο Παντελεήμονα από άκρη σε άκρη με τα εκκλησάκια αφιερωμένα στη μνήμη του να είναι παντού διασκορπισμένα. Στο Πέραμα ο ιερός ναός που δεσπόζει εκεί φιλοξενεί όχι μόνο το λαμπρό κατανυκτικό τελετουργικό της Ορθόδοξης Πίστεως, αλλά και ένα ιδιαίτερο έθιμο αυτό του "στύλου". Οι κάτοικοι τοποθετούν ένα όσο το δυνατόν πιο μακρύ κορμό δέντρου στην προβλήτα. Στη μια άκρη του, αυτή που βρίσκεται πάνω από τη θάλασσα, τοποθετούν την ελληνική σημαία.Ο κορμός αλείφεται με γράσο και κατόπιν, ξεκινά ένας πρωτότυπος διαγωνισμός. Νικητής στέφεται αυτός που θα καταφέρει να φτάσει τη σημαία περπατώντας πάνω στον κορμό.

 

Ο Άγιος Παντελήμονας ήταν ιδιαίτερα γνωστός και αγαπητός στον Πόντο, όπως αναφέρει και ο Ιωάννης Μελετίδης. Ήταν και είναι γιατρός για όλες τις ασθένειες και τα σωματικά ελαττώματα. Χαρακτηριστικά έλεγαν: «Ούμπαν κοτζοί κι ούμπαν στραβοί στον Αι Παντελεήμονα» (δηλαδή όπου κουτσοί και όπου στραβοί στον άγιο Παντελεήμονα). Όλοι προσδοκούσαν ότι θα έβρισκαν γιατρειά από τον Άγιο. Μόνο η γερασμένη καρδιά, πίστευαν, δεν παίρνει θεραπεία. «Οι άρρωστοι ολ’ χαίρουνταν, ελπίζ’ νε να λαρούνταν και μονάχον το γερασμένον η καρδά λαρωμονήν κι παίρει (δηλ. οι άρρωστοι όλοι χαίρονταν, ελπίζανε να θεραπευτούν και μόνο η γηρασμένη η καρδιά θεραπεία δεν παίρνει)».

 

Στον Πόντο και το Καρς (Καύκασος) υπήρχαν πολλές εκκλησίες και εξωκλήσια στη χάρη του Αγίου. Μάλιστα λέγεται πως την ημέρα της γιορτής του επικρατούσε αυστηρά αργία από κάθε χειρωνακτική εργασία. Εξαίρεση, αποτελούσε μόνο η βοήθεια σε χήρες, ορφανά και ανήμπορους.

 

Η συρροή του κόσμου στα θρησκευτικά πανηγύρια, που είχαν και εμπορικό χαρακτήρα, ήταν ιδιαίτερα μεγάλη στα εξωκλήσια. Πήγαιναν και από μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια, ως τάμα για να εναποθέσουν τις ελπίδες τους στον Άγιο για τη θεραπεία κάποιας ασθένειας. Μάλιστα, έταζαν ή έφερναν τάματα.

Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι ενός τραγουδιού: «Τάζ’νε λαμπάδας σον Αέρ’ ελάδ’ στην Παναϊαν και τριπόπαδοι λουτρούεμαν σον Αε – Παντελεήμον» (δηλ. τάζουν λαμπάδες στον άγιο Γεώργιο, λάδι στην Παναγία και λειτουργία από τρεις παπάδες στον άγιο Παντελεήμονα).

 

Την βοήθεια του Αγίου την επικαλούνταν ακόμα και οι Μουσουλμάνοι. Άναβαν κεράκι και έφερναν τάματα, κατάλοιπο ίσως άλλων εποχών ίσως πρώην χριστιανικής πίστης ή ακόμα και κρυπτοχριστιανοσύνης.

 

 

Πηγή: lesvospost.com

          neapolisnews.gr

          ekklisiaonline.gr

 

Aνήμερα της Αγ Παρασκευής στο Χορτιάτη : To έθιμο Κουρμπάνι του Δρυμού

 Ανήμερα της Αγ Παρασκευής στο Χορτιάτη : To έθιμο Κουρμπάνι του Δρυμού

 

Το κουρμπάνι είναι ένα έθιμο που απαντάται σε όλο τον ελλαδικό χώρο, κυρίως σε αρκετά μακεδονίτικα και θρακιώτικα χωριά και αν και οι ρίζες του είναι πολύ παλιές (στις πρώτες ζωοθυσίες στην αρχαιότητα σύμφωνα με λαογραφικές μελέτες), το όνομά του προέρχεται από την τουρκική λέξη “kurban”, που θα πει «θύμα ή θυσία ζώου».

 

 Το έθιμο περιλαμβάνει το μαγείρεμα του εκάστοτε ζώου για πάρα πολλές ώρες μέσα σε μεγάλα τσουκάλια, ενώ στη συνέχεια προσφέρεται υπό μορφή δωρεάς στους παρευρισκομένους. Κατά κύριο λόγο έχει συνδεθεί με θρησκευτικές γιορτές της χώρας μας και τα τοπικά πανηγύρια, οπότε φέρει και το αντίστοιχο όνομα πχ το κουρμπάνι του Προφήτη Ηλία, το κουρμπάνι της Αγίας Παρασκευής κτλ. Τα έθιμα αυτά σε κάποιες περιοχές κρατάνε ακόμα την παλιά τους σημασία, αλλά σε κάποια άλλα κόντεψαν να ξεχαστούν με το πέρασμα των χρόνων, την αλλαγή του τρόπου ζωής μας, την αδιαφορία των νέων ανθρώπων, αλλά κυρίως με την έλλειψη επικοινωνίας που επιφέρει το χάσμα γενεών, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ουσιαστικό σημείο επαφής ανάμεσα στους παλιούς και τους νεότερους ώστε να μεταλαμπαδευτεί σωστά το έθιμο.

 Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια απροσδόκητη στροφή πολλών νέων παιδιών προς τις παραδόσεις του τόπου τους, με αποτέλεσμα έθιμα, δρώμενα και παραδόσεις που κινδύνευαν να σκεπαστούν από την ομίχλη της αδιαφορίας, να ζωντανεύουν με μεγάλη επιτυχία. Και αν ρωτήσετε ποια είναι η μαγική λέξη πίσω από αυτή την τάση, αυτή είναι μία: μεράκι.  Κουρμπάνια όπως είπαμε υπάρχουν σε πολλά χωριά της Ελλάδας.

Ο Δρυμός όμως είναι το μόνο χωριό που έχει τρία διαφορετικά κουρμπάνια: ένα στις 20 Ιουλίου στο παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία, ένα στις 26 Ιουλίου στο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής και το τρίτο στις 15 Αυγούστου, με αφορμή τον εορτασμό του κεντρικού ναού του χωριού, την Κοίμηση της Θεοτόκου. Το καθένα το αναλαμβάνει και μια ξεχωριστή παρέα, με μια όμορφη άτυπη κόντρα να αναπτύσσεται ανάμεσά τους για το ποιος κάνει το πιο νόστιμο και πετυχημένο κουρμπάνι. Όπως και να ΄χει όμως, οι ρίζες και το μοτίβο είναι πάνω κάτω το ίδιο, ενώ η κάθε παρέα νιώθει το ίδιο περήφανη για το αποτέλεσμα

 

Πηγή: https://parallaximag.gr/

Αγία Παρασκευή – Πληροφορίες για την Αγία/ Έθιμα: Το γαϊτανάκι στην Ορεινή Ναυπακτία και η γιορτή στην Δράμα και στο Μέτσοβο.

 Αγία Παρασκευή – Πληροφορίες για την Αγία/ Έθιμα: Το γαϊτανάκι στην Ορεινή Ναυπακτία και η γιορτή στην Δράμα και στο Μέτσοβο.

Η Αγία Παρασκευή ή Παρασκευή Αθληφόρος ή Παρασκευή Μεγαλομάρτυς είναι αγία της Ορθόδοξης και Καθολικής εκκλησίας και θεωρείται προστάτιδα των ματιών. Έζησε στη Ρώμη κατά το 2ο αιώνα και υπέστη μαρτυρικό θάνατο επί ημερών του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου.

Το γαϊτανάκι στην Ορεινή Ναυπακτία

Το γαϊτανάκι είναι ένα πρωτότυπο τραγούδι και χορεύεται ιδιόμορφα στο χωριό Λευτέριανη μια φορά το χρόνο, τη δεύτερη μέρα του Πάσχα και αργότερα την Τρίτη μέρα του πανηγυριού της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου.

Χορεύεται σε δύο σειρές. Από μέσα οι γυναίκες και απ’έξω οι άντρες. Κατά διαστήματα περνούσαν τα χέρια τους οι άντρες μπροστά από τις γυναίκες και πλέκονταν. Ο ρυθμός του τραγουδιού ήταν αργός και παραπονεμένος και αυτό αντανανλάταν στις αργές κινήσεις του χορού, δύο βήματα μπρος και δύο βήματα πίσω. Εκείνοι που χόρευαν μπροστά αποτελούσαν αντίθεση και έδειχναν το καμάρι, τη λεβεντιά και το μεράκι με το ζωηρό και έντονο τρόπο που χόρευαν στον τόπο. Αξιοσημείωτο είναι ότι έπαιρναν μέρος όλοι, νέοι και ηλικιωμένοι και οι γεροντότεροι με την πείρα τραγουδούσαν και πρόσεχαν αν το «λένε καλά και το πάνε καλά» και το χορό και το τραγούδι.

Δε χορεύεται ούτε τραγουδιέται έτσι σε κανένα άλλο γειτονικό χωριό και είναι άγνωστο αν υπάρχουν άλλες παραλλαγές. Ανήκει πάντως στα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το θέμα είναι το πικρό παράπονο του αδικημένου. Υπηρέτης (εργάτης) – κακό αφεντικό – αδικία. Είναι περίεργο πως σε αυτές τις κλειστές κοινωνίες με αταξικό συνήθως χαρακτήρα έχουμε το πιο ωραίο ίσως ταξικό τραγούδι. Προσέξετε τη σύνθεση του ειδυλλιακού με το κοινωνικό.

Γιορτή της Αγίας Παρασκευής στη Δράμα

Κάθε χρόνο στης 26 Ιουλίου γιορτάζεται η μνήμη της πολιούχου του χωριού Μεγαλομάρτυρος Αγίας Παρασκευής. Την παραμονή της εορτής το απόγευμα μετά τον Μέγα Πανηγυρικό εσπερινό στον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής γίνεται η περιφορά της εικόνας. Κατόπιν παρουσιάζονται παραδοσιακοί χοροί από τους πολιτιστικούς συλλόγους του Δήμου. Ακολουθεί λαϊκό γλέντι στην πλατεία του χωριού. Ανήμερα της εορτής το πρωί γίνεται πανηγυρική Θεία Λειτουργία και το απόγευμα συνεχίζονται οι παραδοσιακοί χοροί από τους Πολιτιστικούς Συλλόγους.

Εορτή Αγίας Παρασκευής στο Μέτσοβο

Ένα έθιμο που αναβιώνει κάθε χρόνο στην εορτή της Αγίας Παρασκευής στο Μέτσοβο είναι και η περιφορά της εικόνας της πολιούχου από τους καβαλάρηδες. Από το πρωί, κάτοικοι του χωριού ετοιμάζουν τα άλογα, φοράνε τις τοπικές ενδυμασίες και περιφέρονται στα καλντερίμια. Μόλις τελειώσει η θεία λειτουργία, συγκεντρώνονται στο προαύλιο του ναού και μετά από κλήρωση που γίνεται ο ιερέας παραδίδει την εικόνα στον τυχερό. Ακολουθεί περιφορά της εικόνας γύρω από την πλατεία με επικεφαλής τον καβαλάρη που την κρατάει και όλους τους υπόλοιπους να ακολουθούν μέχρι να επιστρέψουν πάλι στο ναό και να την παραδώσουν στους ιερείς. Είναι όντως ένα εντυπωσιακό έθιμο!

Πηγή : https://www. ekklisiaonline.gr/

Του Αϊ Λιώς γυρίζει ο καιρός αλλιώς!!!

 

Του Αϊ Λιώς γυρίζει ο καιρός αλλιώς!!!

Μια μεγάλη γιορτή του καλοκαιριού είναι στις 20 Ιουλίου, η ανάληψη του Προφήτη Ηλία και όχι η μνήμη, όπως συνηθίζεται με άλλους Άγιους.

 

 

Κάθε ξωκλήσι στις κορυφές των Ελληνικών βουνών γιορτάζει…

 

Σύμφωνα με μια παράδοση, ο Προφήτης ζούσε σε μια σπηλιά στο βουνό. Την τροφή του του την έφερνε ένα κοράκι και το κρύο το αντιμετώπιζε με μια «μηλωτή» (προβιά, προβατίσια-μάλλινη γούνα).

 

 

Όταν ήρθε η ώρα να πεθάνει μπρος στα έκπληκτα μάτια του μαθητή του Ελισσαίου, τον πήρε ένα πύρινο άρμα και τον ανέβασε στον ουρανό.

 

Αυτή η παράδοση, τον καθιστά και προστάτη των γουναράδων, αλλά και των αστροναυτών!

 

Επίσης θεωρείται και προστάτης των αγροτών, το οποίο είναι σε λίγους γνωστό. Ο λόγος είναι ότι η ύπαιθρος είναι εξαρτημένη από τις καιρικές συνθήκες και ο Αϊ-Λιάς «ελέγχει» τα μετεωρολογικά φαινόμενα. Κατά κάποιο τρόπο θα λέγαμε, ότι πήρε τη θέση του παλαιού θεού Διά ή ακόμα και του θεού Ήλιου.

 

Θεωρείται πως μαζεύει και σκορπίζει τα σύννεφα, όπως και κρατά ή αφήνει τη βροχή, όπως έκανε και ο Δίας.

 

Μια παράδοση λέει: «Όταν βρέξει, είναι δική του παράκληση, όταν βροντάει, είναι που τρέχει με το άρμα του στον ουρανό κι όταν γίνεται σεισμός, είναι οργισμένος».

 

Στη Θράκη και στη Μακεδονία θυσιάζουν πρόβατα για να τους λυπηθεί ο άγιος και να βρέξει, όπως ακόμα και κοκόρια.

 

Επίσης τον τιμούν και οι τσοπάνηδες, γιατί τον έχουν συντροφιά στις βουνοκορφές και γιατί η βροχή που στέλνει, φυτρώνει και παχαίνει το χορτάρι που βοσκούν τα ζωντανά τους.

 

Τόσο οι αγρότες, όσο και οι βοσκοί, έχουν βγάλει διάφορες πρακτικές παρατηρήσεις για τη μέρα αυτή, όπως:

 

«Του Αη Λιώς γυρίζει ο καιρός αλλιώς». «Ήρθε τ’ Αη Λιώς, βαλ’ την κάπα σου αλλιώς». «Αν το μεσημέρι ο ουρανός είναι αίθριος, τότε ο χειμώνας θα είναι μαλακός. Αν όχι, βαρύς».

 

«Όταν φανούν σύννεφα απ΄ το βορρά, θα έχει βαρυχειμωνιά, αν φανούν από το νότο το αντίθετο». «Αν ο σκύλος του κοπαδιού είναι γυρισμένος προς το βορρά, θα κάνει βαρύ χειμώνα, αν είναι κατά το νότο θα κάνει ελαφρύ».

 

Γνωστές είναι και «οι φωτιές του Αϊ-Λια», που ανάβουν οι πανηγυριστές στις κορυφές των βουνών. Αρκετές τις ανάβουν μόνο με λιβάνι, που φέρνουν οι πιστοί για τον Άγιο.

 

Σκοπός είναι, οι λάμψεις να φανούν σε όσο γίνεται περισσότερους πιστούς στα γύρω πεδινά χωριά, γιατί θεωρείται ευλογία.

 

Κάθε τόπος έχει τα δικά του ήθη και έθιμα την ημέρα αυτή για να τιμήσουν τον Άγιο.

 

Όταν ήταν εν ζωή λέγεται ότι κατέβασε τρεις φορές φωτιά από τον ουρανό, κάνοντας τους Ισραηλίτες με μια φωνή να πουν: «αληθώς Κύριος ο Θεός, αυτός ο Θεός». Επίσης εμπόδισε τη βροχή και δεν έβρεξε ο ουρανός τρεισήμισι χρόνια.

 

Ακόμα ανάστησε το νεκρό γιο της Σεραφθίας χήρας και κατέκαυσε τους εκατό ανθρώπους που έστειλε ο βασιλιάς Οχοζίας.

 

Ο Προφήτης Ηλίας είναι γνωστό ότι δεν έχει πεθάνει αλλά έσχισε τον Ιορδάνη ποταμό και ανελήφθη με πύρινη άμαξα στον ουρανό και επίσης στάθηκε δίπλα στο Χριστό κατά τη Μεταμόρφωσή του μαζί με το Μωϋσή.

 

Έτσι οι ορθόδοξοι δεν εορτάζουν την κοίμηση του, αλλά την ανάληψή του. Από την άλλη, ο απόστολος Παύλος αναφέρει ότι ο Προφήτης Ηλίας δεν ανελήφθη όπως ο Ιησούς στον ουρανό, αλλά άφησε ο Θεός να φανεί ότι ανελήφθη και ο προφήτης Ηλίας ζει στην γη με φθαρτό σώμα, εδώ και χιλιάδες χρόνια τώρα.

 

Έτσι εμφανίστηκε με το υλικό του σώμα ως εκπρόσωπος των ζώντων, στη Μεταμόρφωση του Κυρίου στο όρος Θαβώρ και όπως αναφέρει ο προφήτης Μαλαχίας και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος στην Αποκάλυψη, αναμένεται να εμφανιστεί και να καταδείξει τον Αντίχριστο μαζί με τον Ενώχ αλλά θα ηττηθούν και θα σκοτωθούν, πριν από τη Δευτέρα Παρουσία.

 

Πηγή : https://www.ilialive.gr/live

 

 

Σαν τα μάρμαρα της Πόλης : Το τραγούδι η ιστορία του και οι στίχοι

 Σαν τα μάρμαρα της Πόλης

Γράφει ο Σπύρος Νεραϊδιώτης*.

Κατά το 1920 μια κοπέλα από την Κωνσταντινούπολη ερωτεύτηκε έναν νέο από την Πρέβεζα. Ο νέος ίσως έκλεψε την κοπέλα γι’ αυτό και ο γάμος έγινε στην Πρέβεζα, με όλα τα έθιμα της εποχής εκείνης. Στο γαμήλιο γλέντι η νύφη δεν ήξερε να χορέψει κανένα χορό, γιατί δεν γνώριζε τα τραγούδια και τους ρυθμούς της περιοχής. Είπε τότε στα όργανα να τραγουδήσει η ίδια και να χορέψει ένα τραγούδι από την πατρίδας της και οι οργανοπαίχτες να συνοδεύουν πάνω στη μελωδία και το ρυθμό του τραγουδιού. Έτσι και έγινε. Η νύφη χόρευε και τραγουδούσε και οι οργανοπαίχτες συνόδευαν στο ρυθμό του τραγουδιού:

 

Σαν τα μάρμαρα της Πόλης, που ’ναι στην Αγιά-Σοφιά,

έτσι τα ’χεις ταιριασμένα μάτια, φρύδια και μαλλιά.

Αποφάσισα να γίνω στην Αγιά-Σοφιά κουπές,

να ’ρχονται να προσκυνούνε Τουρκοπούλες και Ρωμιές.

Σαν την μαρμαροκολόνα στέκεις μες στην εκκλησιά

και ζουρλαίνεις και τρελαίνεις των μανάδων τα παιδιά.

 

Τελειώνοντας η νύφη το χορό, άρεσε τόσο πολύ στους οργανοπαίχτες καθώς και όλους τους καλεσμένους ο γρήγορος ρυθμός και τα λόγια του τραγουδιού που ονόμασαν το χορό Φυσούνι, από το φύσημα του αέρα που φυσάει στην περιοχή, επειδή ο χορός είναι γρήγορος, σε αντίθεση με τους χορούς της Ηπείρου, που είναι αργοί.OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Τραγούδι της αγάπης, σε 9σημο ρυθμό, που χορεύεται με ιδιότυπα βήματα στην Πρέβεζα. Έλκει την καταγωγή του από την Πόλη, όπως μαρτυρούν τα λόγια του τραγουδιού και ο ρυθμός της μουσικής. Γι’ αυτό λέγεται και καρσιλαμάς. Αναφέρεται στην όμορφη κοπέλα της Πόλης που τα μάτια, τα φρύδια και τα μαλλιά της είναι ταιριασμένα με τα σπάνια και μεγάλης αξίας μάρμαρα της Αγια-Σοφιάς. Η κορμοστασιά της είναι σαν μαρμάρινη κολόνα, που είναι έργο τέχνης του μεγάλου αριστουργηματικού ναού «της του Θεού Σοφίας». Η δε παρουσία της τρελαίνει όλα τα παιδιά της ηλικίας της. Τραγούδι που υμνεί τη γυναίκα με τα κάλλη της και τα χαρίσματά της.

 

Πηγή : http://ww w.elliniki-gnomi.eu/san-ta-marmara-tis-polis/

 

*ο Σπύρος Νεραϊδιώτης είναι

χοροδιδάσκαλος, λαογράφος,

τηλεοπτικός παραγωγός –

τα κείμενα είναι από το βιβλίο του

ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ